Computer wordt te warm? Dit is er aan de hand.

Welke temperaturen zijn normaal?

Voordat je gaat sleutelen: meet eerst. Veel mensen denken dat hun computer te heet wordt terwijl de temperaturen prima zijn, en andersom. Een gratis programma als HWMonitor of de temperatuurweergave in Taakbeheer laat het zien.

• In rust, dus met alleen een browser open: 30 tot 50 graden is normaal.
• Onder belasting, bij gamen of videobewerking: 65 tot 85 graden is nog gewoon.
• Boven de 90 graden gaat de processor zichzelf afknijpen. Dat heet thermal throttling en daar merk je meteen aan dat alles trager wordt.
• Rond de 100 graden schakelt het apparaat zichzelf uit om schade te voorkomen.

Een videokaart mag wat warmer worden dan een processor, tot ongeveer 85 graden onder volle belasting. Kortstondige pieken zijn geen enkel probleem. Het gaat om wat er gebeurt als je een half uur doorwerkt.

De vier oorzaken, van meest naar minst voorkomend

1. Stof in de koeling

Verreweg de meest voorkomende. In een paar jaar tijd slibben de koelribben dicht met een viltlaag stof. De ventilator draait dan wel, maar de lucht komt er niet meer doorheen. Huisdieren, roken binnenshuis en een kast die op het tapijt staat versnellen dit enorm.

2. Uitgedroogde koelpasta

Tussen de processor en de koeler zit een dun laagje pasta dat de warmte overdraagt. Dat droogt in de loop van jaren uit en wordt korrelig. Dan zit er feitelijk een isolatielaagje op de plek waar juist warmte weg moet. Na een jaar of vijf is dit vrijwel altijd aan de orde, bij zwaar gebruik eerder.

3. Te weinig ruimte of slechte plek

Een pc in een dichte kast, een laptop op een dekbed, of een console die klem staat in een tv-meubel. De luchtinlaten zitten vaak aan de onderkant of achterkant en worden zo simpelweg afgesloten. Dit kost niets om op te lossen en het scheelt soms tien graden.

4. Software die je processor bezet houdt

Soms is er niets mis met de koeling en draait er gewoon iets op de achtergrond op volle kracht. Een vastgelopen update, een browsertabblad met een advertentie die doordraait, of malware. Open Taakbeheer met Ctrl+Shift+Esc en kijk bij het tabblad Processen wat bovenaan staat bij CPU.

Wat je zelf veilig kunt doen

In deze volgorde, van makkelijk naar minder makkelijk:

1. Kijk eerst in Taakbeheer. Staat er een programma op 80 of 100 procent CPU, dan is dat je probleem en hoef je niets open te maken.
2. Geef hem lucht. Trek de kast los van de muur, haal de laptop van het dekbed, zet de console vrij. Kost een minuut.
3. Blaas de roosters uit met perslucht. Uit een blikje, niet met een stofzuiger. Houd de ventilator vast met een tandenstoker terwijl je blaast, anders tolt hij door en kan hij beschadigen. Doe dit buiten of boven een prullenbak, er komt meer uit dan je denkt.
4. Spoel de stoffilters uit als je kast die heeft. Laat ze goed drogen voordat je ze terugzet.
5. Meet opnieuw. Scheelt het niets, dan zit het dieper.

Wanneer moet er iemand aan te pas komen?

Je kunt zelf een heel eind komen. Bel of app iemand als een van deze dingen speelt:

• Je hebt stof weggeblazen en meer ruimte gegeven, maar de temperaturen blijven boven de 90 graden.
• Je computer valt uit tijdens gamen of videobellen.
• Het gaat om een laptop of een spelcomputer. Daar moet vrijwel alles uit elkaar en zitten lintkabels die snel breken. Dit is niet het moment om te leren.
• Je apparaat is ouder dan vijf jaar en is nog nooit opengemaakt.
• Je ruikt iets branderigs of hoort geknars. Zet hem dan uit en gebruik hem niet meer.

Wat het oplevert

Bij de meeste apparaten die ik open maak, zakt de temperatuur onder belasting met vijftien tot dertig graden. Het directe effect merk je vooral aan het geluid: de ventilatoren hoeven niet meer op volle toeren. En omdat de processor zichzelf niet meer afknijpt, voelt het apparaat vaak ook sneller aan zonder dat er iets aan de software is gebeurd.