Pc maakt lawaai? Zo weet je wat je hoort.
Niet elk geluid uit je computer betekent hetzelfde. Sommige zijn onschuldig, eentje is een waarschuwing dat je nu een back-up moet maken. Hieronder loop ik ze een voor een langs.
Een suizend geluid dat aanzwelt en weer wegzakt
Dit is de ventilator, en dit is verreweg het meest voorkomend. Hij zwelt aan als je iets zwaars doet en zakt weer weg als het klaar is. Dat hoort zo. Het wordt pas een probleem als hij ook hard blaast terwijl je alleen een browser open hebt.
Oorzaak is bijna altijd dat de warmte er niet uit kan: stof in de koelribben of uitgedroogde koelpasta. Maar kijk eerst in Taakbeheer, want soms draait er gewoon iets op de achtergrond op volle kracht. In mijn gids computer wordt te warm staat precies hoe je dat nagaat.
Hoe dringend: niet acuut, maar hij wordt er wel trager van en de ventilator slijt sneller.
Regelmatig klikken of tikken
Dit is de enige waarbij ik zeg: stop even en maak nu een back-up. Een ouderwetse harde schijf die klikt of tikt in een vast ritme, kan op sterven liggen. Dat geluid is de leeskop die telkens opnieuw probeert te positioneren.
Kopieer je belangrijke bestanden naar een externe schijf of naar de cloud, en gebruik het apparaat daarna zo min mogelijk tot de schijf vervangen is. Elke keer opstarten is een gok. Heb je een SSD, dan kan dit geluid er niet vandaan komen, want die heeft geen bewegende delen.
Hoe dringend: vandaag nog een back-up maken.
Ratelen of schuren
Meestal een ventilator waarvan de lagers uitlopen, of iets dat ertegenaan schuurt: een stukje stof, een haar van een huisdier, soms een kabeltje dat is verschoven. Schoonmaken lost het vaak op. Zijn de lagers echt versleten, dan moet de ventilator vervangen worden. Dat is een goedkoop onderdeel en meestal snel gedaan.
Hoe dringend: binnen een paar weken oppakken, want een ventilator die vastloopt geeft direct oververhitting.
Een hoge fluittoon die meebeweegt met het beeld
Dit heet coil whine. Een spoeltje in de voeding of op de videokaart trilt mee met de stroom die eroverheen gaat. Je hoort het vooral bij gamen of bij een laadscherm, en het verandert van toon als er iets anders op het scherm gebeurt.
Het is vervelend maar ongevaarlijk, en er is helaas weinig aan te doen behalve het onderdeel vervangen. Bij een gloednieuw apparaat kun je er wel garantie op claimen.
Hoe dringend: niet. Alleen irritant.
Piepjes bij het opstarten
Een korte piep bij het aanzetten is normaal, dat is de zelftest die zegt dat alles in orde is. Een reeks piepjes in een patroon is juist een foutmelding: het aantal en het ritme vertellen welk onderdeel niet reageert, vaak het geheugen of de videokaart. Zoek het patroon op bij het merk van je moederbord, of laat ernaar kijken.
Hoe dringend: hij start toch niet op, dus je merkt het vanzelf.
Zoemen dat meetrilt met de kast
Soms is het geluid niet het onderdeel zelf maar de trilling die overgaat op de behuizing. Een losse zijpaneelschroef, een kast op een houten vloer, of een harde schijf die niet goed vastzit. Het klinkt alarmerender dan het is. Even alle schroeven natrekken en een viltje onder de kast doet vaak wonderen.
Hoe dringend: niet.
Weet je niet welk geluid je hoort? Ik kom langs in Utrecht en omgeving, luister mee en meet de temperaturen. Dan weet je binnen een half uur of het schoonmaken is of een kapot onderdeel. €65/uur.
Afspraak boekenKort samengevat
- Suizen dat aanzwelt: ventilator, meestal stof of koelpasta. Niet acuut.
- Klikken of tikken: harde schijf. Nu een back-up maken.
- Ratelen: ventilatorlager of iets dat schuurt. Binnen een paar weken oppakken.
- Hoge fluittoon: coil whine. Onschuldig.
- Piepjes bij opstarten: foutcode van het moederbord.
- Zoemen in de kast: trilling, vaak een losse schroef.
Veelgestelde vragen
Waarom blazen mijn ventilatoren opeens zo hard?
Bijna altijd omdat de warmte er niet uit kan: stof in de koelribben of uitgedroogde koelpasta. Soms is de koeling in orde en houdt een programma je processor bezet. Kijk daarom eerst in Taakbeheer met Ctrl+Shift+Esc of er iets op 100 procent staat voordat je gaat schoonmaken.
Mijn computer klikt of tikt, is dat erg?
Een regelmatig klikkend of tikkend geluid uit een ouderwetse harde schijf is wel serieus. Dat kan betekenen dat de schijf op sterven ligt. Maak dan meteen een back-up van je belangrijke bestanden voordat je iets anders doet, en gebruik het apparaat zo min mogelijk. Een SSD maakt helemaal geen geluid, dus dan komt het ergens anders vandaan.
Wat betekent een piepend of janktoon uit mijn pc?
Een hoge fluittoon die verandert als er iets zwaars op het scherm gebeurt, is meestal coil whine: een spoeltje in de voeding of op de videokaart dat meetrilt. Vervelend maar ongevaarlijk. Een constant hoog gepiep dat niet reageert op wat je doet, kan een lager in een ventilator zijn.
Mijn laptop ratelt, wat is dat?
Meestal een ventilator waar de lagers uit lopen of waar een stukje stof of een haar tegenaan schuurt. Soms zit er ook een kabeltje tegen de ventilator aan. Schoonmaken helpt vaak, maar als de lagers echt versleten zijn moet de ventilator vervangen worden. Dat is een klein en betaalbaar onderdeel.
Kan ik een luidruchtige ventilator gewoon vervangen?
Bij een desktop is dat prima te doen als je handig bent. Bij een laptop of spelcomputer moet er veel meer uit elkaar en zitten er kwetsbare lintkabels. Dan is het verstandiger om het te laten doen.
Wat kost het als jij ernaar kijkt?
€65 per uur aan huis. Ik luister, meet de temperaturen en zeg eerlijk of het schoonmaken is, koelpasta, of een kapot onderdeel. Ik werk in Utrecht en omgeving.